en uzak yıldızımsı gökcismi (kuasar): ULAS J1120+0641


Evrenbilim dünyasında bu ay bilim insanları şimdiye kadar görülen en uzak kuasarı gözlemlemiş olmanın heyecanını yaşıyorlar. Bu konuyla ilgili yazıları okurken, ulaştıkla bilgiden heyecanlı, yüzlerinde sürekli bir gülümsemeyle dolaşan insanlar hayal ettim.  Bir süre sonra onların heyecanları ve kuasarın ihtişamı beni de sardı. Sizce de milyarlarca yıl öncesinden haber almak, yaşadığımız evrenin çocukluk resminden bir parçayı daha bulmak, gökyüzüne bakıp bize bazen çok büyük gelen dünyamızın ve ondan daha da büyük gelen dertlerimizin küçüklüğünü fark etmek muhteşem değil mi?
Gözlem, Avrupalı gökbilimcilerden oluşan bir ekip tarafından, ESO (European Southern Observatory)’ya ait teleskoplar kullanılarak yapılmış. Ekip bu cismi bulmak için beş yıldır gökyüzüne bakıyormuş.Kütlesi Güneş’in iki milyar katından fazla olan bir karadelikten güç alan bu eşsiz parıltılı yer, erken Evren’de şu ana kadar keşfedilmiş en parlak nesneden daha uzaktaymış. ULAS J1120+0641 adı  verilen kuasarın (kırmızıya kayma değerine 7.1 bakılarak) Büyük Patlama’dan sadece 770 milyon yıl sonra oluştuğu söyleniyor. Işığının bize ulaşması ise 12.9 milyar yıl alıyormuş. Yani ona bakarken aslında evrenin 12.9 milyar yıl önceki haline bakmış oluyoruz, bu bile tek başına tüylerimi diken diken etmeye yetiyor. 70 yıllık insan ömrü ve 12.9 milyar yıl önceden gelen bir ışık…

“Bu kuasar erken Evren’in hayati bir noktasıdır. Bu, Büyük Patlama’dan yüz milyon yıl sonra süper kütleli karadeliklerin nasıl büyüdüklerini anlamamıza yardım edecek çok nadir bir nesnedir.” diyor ekibin lideri Stephen Warren. Çalışmanın sonuçları Nature dergisinin 30 Haziran 2011 tarihli sayısında yayınlanacakmış, okumak isterseniz: http://www.eso.org/public/archives/releases/sciencepapers/eso1122/eso1122.pdf
“13.7 milyar yıl önce meydana gelen Büyük Patlama’dan yaklaşık 300 000 yıl sonra, Evren elektron ve protonların nötr hidrojeni (elektrik yüksüz bir gaz) oluşturmasına izin verecek kadar soğumuştu. Bu soğuk karanlık gaz ilk yıldızların yaklaşık 100 – 150 milyon yıl kadar sonra şekil almasına başlayıncaya kadar Evren’e dağıldı. Yoğun morötesi radyasyonları  Evren’i morötesi ışığa daha fazla geçirgen yapan yeniden iyonlaştırma olarak adlandırılan bir işlemle yavaşça atomları protonlara ve elektronlara ayırdı. Bu anın Büyük Patlama’dan yaklaşık olarak 150 milyon ile 800 milyon yıl arasında meydana geldiğine inanılmaktadır.” diye yazıyor ESO’nun konuyla ilgili makalesinde. 13,7 milyar yıl önce meydana gelen Büyük Patlamadan 800 milyon yıl sonraya, yani evrenin yavaş yavaş soğuyup yıldızların oluşmaya başladığı zamandan, bebek evrenden bir küçük iz ULAS J1120+0641 kuasarı.

Görseller ESO ve Hwaii’deki Gemini Gözlemevi’nin internet sitelerinden alınmıştır. Bu sitelere ulaşmak isterseniz:
ESO:www.eso.org
Gemini Gözlemevi: www.gemini.edu

 

Reklamlar
Bu yazı hayat içinde yayınlandı ve , , olarak etiketlendi. Kalıcı bağlantıyı yer imlerinize ekleyin.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s